Tái cơ cấu ngành nông nghiệp: Những con số ấn tượng

 

 

Việc chuyển từ trồng lúa sang trồng màu 

đã giúp bà con nâng cao thu nhập

Ảnh: Hoàng Long

 

Từ trồng lúa sang trồng mầu

 

Trước hiện tượng người nông dân bỏ ruộng hàng loạt ở nhiều địa phương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã kiến nghị chuyển đổi 200.000 ha đất lúa kém hiệu quả sang các cây trồng khác cho thu nhập cao hơn. Theo Bộ trưởng Bộ NNPT&NN Cao Đức Phát, việc chuyển đổi đất lúa là chuyển sang trồng cây khác nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân chứ không phải là chuyển mục đích sử dụng đất.

 

Muốn đem lại giá trị cao trong sản xuất nông nghiệp không thể áp dụng lối sản xuất cũ mà phải chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu cây trồng theo hướng giảm diện tích đất lúa, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt Bộ NN&PTNT Phạm Đồng Quảng khẳng định. Theo ông Quảng, những nơi trồng lúa trước đây có thể tập trung cho những cây đem lại giá trị lợi nhuận cao như cao su, chè, hoa, ngô…Bởi dù là nước nông nghiệp nhưng Việt Nam đã phải dùng rất nhiều tỉ đô để nhập khẩu những sản phẩm này. Để minh chứng cho việc nông dân chán ruộng vì lúa không đem lại thu nhập cao cho họ ông Quảng cho biết, trong khi sản xuất lúa gạo đang gặp khó khăn cả về giá bán và thị trường tiêu thụ, hàng năm nước ta vẫn phải nhập khẩu từ 1,5 đến 1,6 triệu tấn ngô hạt, khoảng 2,4 triệu tấn khô dầu đậu tương, 600.000 tấn hạt đậu tương phục vụ chế biến thức ăn chăn nuôi, với tổng giá trị khoảng 3 tỷ USD. Vì vậy, không thể cứ khăng khăng trồng lúa mà không nâng cao đời sống cho nông dân. Phải chuyển đổi sang trồng mầu là xu hướng tất yếu. 

 

Nông dân thu thêm hàng chục tỷ đồng

 

Báo cáo phối hợp thực hiện giữa Trung tâm khuyến nông quốc gia (TTKNQG) và công ty Dekalb Việt Nam về bước đầu chuyển đổi đất lúa sang trồng ngô đã cho thấy hiệu quả ngoạn mục. Tính riêng 3 tháng kể từ khi có chủ trương của Bộ NN&PTNT, bà con trồng ngô trung bình lãi 11 – 17 triệu đồng/ha, gấp 2,5 – 4 lần trồng lúa. Như vậy, hiệu quả bước đầu của việc chuyển đổi này đã giúp nông dân thu thêm hàng chục tỉ đồng.

 

Minh chứng rõ về hiệu quả của chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở các tỉnh đã cho thấy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong giai đoạn hiện nay là đúng đắn. Chẳng hạn, tại An Giang và Đồng Tháp trong vụ vừa qua đã chuyển đổi được trên 2.200ha. Như vậy, ngay cả khi giá lúa lên cao và giá ngô xuống thấp nhất, chuyển đổi lúa kém hiệu quả sang trồng ngô vẫn giúp bà con tại hai địa phương này lãi thêm hàng chục tỷ đồng. 

 

Để có được những thành tích này, tất nhiên có sự hỗ trợ đắc lực của ngành khuyến nông. Ông Mai Thành Phụng, Trưởng Bộ phận TTKNQG tại Nam Bộ cho biết: Khuyến nông đồng bằng sông Cửu Long cũng đã xuất sắc thực hiện vai trò gắn kết doanh nghiệp – nông dân và cơ giới hóa nông nghiệp. Theo đó ngành khuyến nông khắp các địa phương đã thành công trong việc phối hợp với doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển và chuyển giao khoa học kỹ thuật, đầu tư thiết bị máy móc cơ giới hóa giúp nông dân giảm chi phí và thời gian canh tác.  

 

Ông Phụng cũng cho biết thêm: "Ngô và đậu nành là hai cây trồng chủ chốt nhất cho chương trình chuyển đổi vì phục vụ nhiều vấn đề. 9 tháng đầu năm 2013, chúng ta bỏ ra 2,42 tỷ USD nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong khi đó chỉ thu về 2,35 tỷ USD từ xuất khẩu gạo ra toàn thế giới. Đây là sự bất thường trong cơ chế sản xuất. Để giải quyết sự "bất thường” này, gần đây chúng tôi rất kỳ vọng vào mô hình canh tác ngô lai kết hợp cơ giới hóa của công ty Dekalb. Mục tiêu là làm sao chúng ta có thể sản xuất ra được thêm 500 ngàn tấn ngô nông sản trong thời gian sớm nhất có thể, và hướng tới mục tiêu chủ động nguồn ngô nông sản phục vụ ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi. 

 

Theo các chuyên gia, công tác chuyển đổi lúa – ngô đã đạt được những thành công bước đầu, nhưng để mô hình có thể nhân rộng, cần có quy hoạch, kế hoạch hành động, nhằm nhanh chóng giúp nông dân chuyển đổi thành công theo hướng nâng cao thu nhập và phát triển bền vững.

 

Tuy nhiên nhiều ý kiến cũng nghi ngại, với một nền nông nghiệp thường xuyên tái diễn kịch bản "mất mùa được giá, được mùa mất giá”, khiến nông dân cứ loay hoay trong vòng luẩn quẩn "trồng - chặt”, "chặt - trồng”, việc chuyển đổi này không hề đơn giản. Vấn đề mà ngành nông nghiệp và hầu hết nông dân băn khoăn đó là thị trường tiêu thụ nông sản khi thực hiện chủ trương mở rộng diện tích canh tác. Đây là bài toán mà ngành nông nghiệp và các ngành hữu trách cần có lời giải phù hợp để tránh chuyện nông dân vất vả một nắng hai sương trên ruộng nhưng rút cục vẫn chán ruộng, từ bỏ ruộng vì thu nhập từ đất nông nghiệp không đủ nuôi sống họ.

 

Lục Bình