Mua tạm trữ lúa gạo: Nông dân chưa được hưởng lợi

Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Lương thực VN (VFA) vẫn khẳng định nông dân có lợi chút đỉnh.

Mua tạm trữ qua thương lái

cốt tử là không kiểm soát được việc mua bán lúa gạo của doanh nghiệp, doanh nghiệp hầu như không mua lúa gạo trực tiếp từ nông dân trồng lúa mà chủ yếu mua qua thương lái. Vì vậy nông dân không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách mua tạm trữ của Nhà nước. Mặt khác, phần đông nông dân bán lúa cho thương lái trước khi các doanh nghiệp thực hiện việc mua tạm trữ nên dù giá lúa có tăng lên trong và sau khi mua tạm trữ thì đa số người dân đã bán lúa giá thấp.

Tại hội nghị, ông Trương Thanh Phong - chủ tịch VFA - không đồng tình mà cho rằng nói nông dân không được hưởng lợi từ việc mua lúa tạm trữ như VFA lâu nay đang làm là không đúng. “Chính sách tạm trữ vừa qua cũng tới dân chút đỉnh chứ, chúng ta ngồi xuống, đứng lên cũng nóng nóng chỗ một chút nữa là!” - ông Phong phân trần. Có ý kiến cho rằng lâu nay doanh nghiệp thường mua lúa tạm trữ khi giá xuống cực thấp rồi sau đó xuất gạo giá cao nên thực chất được hưởng lợi hai lần, vừa hưởng lãi suất 0% vừa hưởng chênh lệch giá. Ông Phong phân bua: “Vừa qua cứ chửi doanh nghiệp hoài cũng tội nghiệp. Mua trữ đó rồi bán lại có lãi cũng là hên xui thôi, chủ yếu tất cả đều dựa vào thời tiết cả”. Nhiều người dự hội nghị cười ồ.

Nhờ dân... giữ lúa trong nhà

Thứ trưởng Bùi Bá Bổng cho biết do hạn chế của chính sách mua tạm trữ lúa gạo hiện nay nên Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo Bộ NN&PTNT, VFA nghiên cứu xây dựng quy chế và phương thức mua tạm trữ lúa gạo theo hướng phân bổ chỉ tiêu mua tạm trữ qua UBND cấp tỉnh, đảm bảo hỗ trợ trực tiếp cho hộ nông dân trồng lúa. Do đó, bộ đưa ra phương án nông dân tự tạm trữ lúa tại nhà, tổ hợp tác, hợp tác xã vào cao điểm thu hoạch rộ, có xác nhận của địa phương, khối lượng từ 5 tấn trở lên sẽ được vay vốn đầu tư cho vụ sau và Nhà nước hỗ trợ 100% lãi suất. Trường hợp doanh nghiệp trực tiếp ký hợp đồng mua lúa của dân để tạm trữ cũng được hỗ trợ 100% lãi vay. Thời gian được tính kể từ khi được xác định tạm trữ cho đến lúc bán và không quá ba tháng.

Ông Lâm Hoàng Sa - phó chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang và ông Đào Anh Dũng - phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ - cùng đại diện một số tỉnh đều cho rằng nên ưu tiên hỗ trợ tạm trữ cho các tổ hợp tác, doanh nghiệp sản xuất lúa theo quy mô cánh đồng mẫu lớn. Nếu hỗ trợ đại trà cho nông dân có sản lượng tạm trữ 5 tấn trở lên sẽ khó khả thi vì những hộ này thường không có nơi tạm trữ đảm bảo chất lượng.

Đại diện Sở NN&PTNT TP Cần Thơ cho rằng không nên gộp doanh nghiệp vào quy chế hỗ trợ nông dân vì đây là hai đối tượng có vị thế, năng lực khác nhau nên không thể hưởng cùng một chính sách. Thậm chí, nhiều đại biểu cho rằng hầu như không có doanh nghiệp nào trực tiếp mua lúa từ nông dân nên quy định doanh nghiệp cũng được hưởng hỗ trợ là không hợp lý.

Nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng phải xác định chính sách mua tạm trữ lúa gạo không phải là trao tiền trực tiếp cho nông dân mà thực chất là nhờ nông dân giữ lúa trong nhà để ổn định giá cả thị trường, giữ được giá cao thì nông dân được hưởng lợi.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bùi Bá Bổng cho biết sẽ tiếp tục lấy ý kiến để hoàn chỉnh quy chế này trong thời gian tới.

NGUYỄN TRIỀU