Nơi lưu giữ cốt cách làng Việt
- Thứ tư - 01/01/2014 20:08
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nơi mùa xuân đến sớm
Vào một ngày cuối năm, chúng tôi được ông Trần Huy Óanh – Phó Giám đốc Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó chánh văn phòng Thường trực văn phòng điều phối Chương trình MTQGXDNTM Hà Tĩnh cho đi thực tế một số mô hình thuộc các xã về đích 19 tiêu chí năm 2013. Vừa đi, ông vừa kể, sau 3 năm bắt tay thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia XDNTM, đến nay bộ mặt nông thôn Hà Tĩnh đã thực sự thay da, đổi thịt. Nghĩ về một thời quá khứ gian khổ, ông Oánh kể, những năm đầu của thế kỷ XXI, Hà Tĩnh được mệnh danh một trong những tỉnh nghèo nhất của cả nước. Nhà ở dân cư chủ yếu làm bằng tranh tre nứa lá. Thực hiện chỉ đạo của TW về phong trào, toàn dân chung sức, chung lòng xóa đói giảm nghèo, xóa bỏ nhà ở tranh tre dột nát. Và cũng từ ý chí đó, cộng với phong trào XDNTM của tỉnh đề ra với 33 tiêu chí, trong đó có 3 tiêu chí chính đó là, xóa bỏ nhà tranh tre dột nát thay bằng ngói hóa toàn phần; cải tạo vườn tạp sang trồng cây kinh tế có giá trị; bảo tồn văn hóa chùa chiền, miếu mạo, làng quê. Sau 3 năm thực hiện, tại đêm giao lưu vì người nghèo, do UBMT Tổ quốc Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, Hà Tĩnh được vinh dự lên báo cáo với cả nước về thành tích xóa xong nhà tranh tre dột nát, thay bằng ngói hóa đỏ tươi.
Năm 2010, thực hiện chương trình MTQGXDNTM bằng 19 tiêu chí Trung ương đề ra, Hà Tĩnh nhanh chóng vào cuộc. Nhờ sự quan tâm giúp đỡ của các Bộ ngành TW, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị với sự đồng lòng của mỗi người dân, đến nay Hà Tĩnh đã có 7 xã về đích 19 tiêu chí NTM 2013 là: Tùng Ảnh, Thạch Hạ, Thiên Lộc, Cẩm Bình, Thuận Lộc, Thạch Châu, Kỳ Tân. Tuy những xã nói trên đã nỗ lực phấn đấu về đích đúng với kế hoạch đề ra, nhưng phía trước vẫn còn bao nhiêu bề bộn, gian truân vất vả, bởi đã xây được rồi còn phải giữ sao cho bền vững các tiêu chí với nét đẹp hài hòa đúng nghĩa Nông thôn Việt Nam.
Trong nổi băn khoăn đó, tôi hỏi ông Oánh, Hà Tĩnh xây dựng NTM nhanh như thế có giữ được bản sắc truyền thống làng quê Việt Nam? Ông Oánh trả lời: Đấy là vấn đề chúng tôi rất quan tâm, bởi qua quá trình XDNTM, một số nơi do không nắm được tinh thần chỉ đạo nên khi mở các tuyến giao thông vào thôn, xóm nhiều cây cối vườn tược bị chặt phá để xây mới tường rào bê tông. Nhưng sau khi phát hiện, ban chỉ đạo chúng tôi đã kịp thời chấn chỉnh buộc 7 xã về đích NTM nói trên phải tiếp tục xây dựng cho bằng được các khu dân cư kiểu mẫu, phấn đấu hết năm 2014 sẽ có 49 làng quê thuộc khu dân cư kiểu mẫu theo chương trình NTM cốt cách Việt Nam.
 |
| Nét quê xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ |
Còn đó nét đẹp làng quê
Tôi còn nhớ những năm đánh Mỹ, hễ trong làng có ai chuẩn bị lên đường nhập ngũ, nếu người đó có tỏ tình đôi lứa buộc phải ra đình làng để trình làng trước lúc chia tay với người mình yêu bằng sự minh chứng trước Thiên cổ. Vì thế dân ca có câu, “Cây đa, bến nước, sân đình- Lời thề trước buổi mít tinh lên đường”.
Chúng tôi đang say sưa kể cho nhau về một thời quá khứ, thì cũng là lúc xe dừng trước trụ sở UBND xã Tùng Ảnh, xã NTM về đích sớm nhất của Hà Tĩnh. Chủ tịch UBND xã Phan Tiến Dũng vui mừng đón tiếp chúng tôi với cái bắt tay nồng hậu. Ông Dũng dẫn chúng tôi đi tham quan một số mô hình hoàn thành xuất sắc 19 tiêu chí đề ra. Tùng Ảnh, vẫn còn đó một làng khoa bảng, vẫn còn đó những nếp nhà gỗ cổ xưa, ao cá, rặng tre với hàng rào dâm bụt, vườn sau, ao trước vừa thoáng mát, vừa hợp với phong thủy. Và, cả những cây đa cổ thụ hàng trăm năm tuổi vẫn ngã mình soi bóng xuống ao đình, những giếng làng còn đậm nét rêu phong…tất cả như hiện về một cõi nguyên sơ quyện hòa giữa tân, cổ của làng quê NTM.
Ông Phan Nho Mai, thôn Châu Nội, đứng trước cổng nhà được tạo thành bởi hai cây giới cổ thụ, tự hào khoe với chúng tôi: Cổng nhà ông đã đứng vững cả ba đời với thời gian hàng mấy trăm năm nay. Mỗi năm tự tay ông cắt tỉa ba lần. Mỗi lần cắt tỉa ông thường gọi con cháu cùng tham gia nhằm để nhắc nhở con cháu phải biết gìn giữ chăm sóc bảo vệ cho cây luôn xanh tốt, giữ cho được nét đẹp hồn quê.
Tới nhà ông Mai Xuân Tam, chúng tôi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp vô thường, độc đáo bởi bao quanh nhà ông đều là tường rào bằng cây mận hảo được cắt tỉa phẳng lỳ; bốn góc vườn là bốn lũy tre xanh xanh thỉnh thoảng phát ra âm thanh kẽo kẹt võng đưa trước gió. Ông Tam tự hào nói với chúng tôi, gia đình ông từ đời Tiên cổ đến đời con cháu, luôn xem cảnh vật trong vườn này như một gia sản quý báu, nên cây cối luôn được chăm sóc bốn mùa tươi tốt. Cũng theo ông Tam, buổi đầu thực hiện phong trào hiến đất xây dựng NTM, tưởng rằng hệ thống hàng rào cây xanh này buộc phải chặt bỏ, nhưng được sự quan tâm của các cấp cũng như thể theo nguyện vọng của gia đình, thôn xóm nên toàn bộ “gia sản” vô giá này vẫn được bình yên, mặc dù đường vẫn mở đúng với tiêu chí đặt ra. Người Tùng Ảnh càng XDNTM càng tự hào về bản sắc làng quê của mình bởi mọi phong tục, tập quán, truyền thống cha ông để lại vẫn được giữ nguyên.
Trưởng thôn Châu Nội Mai Đình Thao cho biết: Thôn có 162 hộ dân đều quyết liệt với chủ trương xây dựng NTM. Thế nhưng, khi bàn đến chuyện hiến đất, phá bỏ bờ rào, cây cối thì hầu hết nhân dân đều trăn trở, buộc lãnh đạo thôn phải báo cáo lên xã để làm sao vừa mở được đường đúng với yêu cầu nhưng cũng vừa giữ được nét đẹp truyền thống của làng quê nông thôn từ bao đời lưu truyền. Không riêng gì Châu Nội mà các thôn khác như: Châu Trinh, Châu Tùng, Châu Lĩnh… tất cả đều cùng chung một mô hình chẳng thua kém gì Châu Nội.
Rời Tùng Ảnh chúng tôi đến xã Hương Trà (Hương Khê). Tuy xã về đích NTM có muộn hơn so với các xã nhưng mọi nét đẹp truyền thống làng quê Việt Nam vẫn còn nguyên sơ với đường làng ngõ xóm bê tông hóa vẫn còn đó màu xanh mát mắt của những hàng cây quấn chặt bên lối đi. Vẫn còn đó mái chùa đình cổ rêu phong với cả làng quê có khói lam chiều và tiếng kinh cầu vang vọng.
 |
| Khu dân cư mẫu thôn 6 xã Hương Trà, huyện Hương Khê |
Đến xã Cẩm Bình (Cẩm Xuyên), ghé thăm thôn Tân An sau khi được công nhận xã về đích 19 tiêu chí NTM, chúng tôi cảm nhận rằng, người dân nơi đây có vẽ như chưa thỏa mãn trước thành tích đó nên họ vẫn tiếp tục trồng lại cây xanh trước cổng nhà mình. Xã cũng bắt tay phát động phong trào, nhà nhà trồng cây, người người trồng cây, tạo nên một cảnh quan môi trường xanh sạch đẹp cho cả làng quê nông thôn mới.
Giám đốc Sở NN&PTNT Đặng Ngọc Sơn tâm sự: Để bảo tồn truyền thống làng quê Việt Nam, ngoài bộ tiêu chí của TW, Hà Tĩnh tiếp tục phát động phong trào thi đua xây dựng khu dân cư kiểu mẫu bằng 10 yêu cầu đặt ra trong đó chú trọng bảo tồn và phát huy cốt cách làng quê Việt để đi đâu, đến đâu cũng gặp vườn xanh, hàng rào xanh, đường xanh, hội quán xanh như những mùa xuân xanh tràn về dâng nhựa sống trên mảnh đất Hà Tĩnh mến yêu.
Anh Bình
Báo Nông nghiệp Việt nam